Interview met GZ-psycholoog Annebeth Theunissen – over de rol van voeding in de psychische behandeling

Annebeth Theunissen is GZ-psycholoog en Cognitief Gedragstherapeut VGCt in haar praktijk ‘De Gezonde Psycholoog’. Zij houdt zich in de psychische behandelingen ook bezig met de rol van leefstijl, voeding en darmflora op de psychische gezondheid van haar cliënten.

Hoe ben je enthousiast geworden voor de darmflora in combinatie met de mentale gezondheid?

Ik heb eigenlijk altijd al een fascinatie gehad voor de werking van ons lichaam. Daarom wilde ik al van jongs af aan geneeskunde studeren. Toen ik echter eenmaal begonnen was aan die studie, ontdekte ik dat ik de psyche van de mens nóg veel interessanter vond en ben ik overgestapt naar de psychologie. De interesse in de somatiek is echter nooit verdwenen. Toen ik in aanraking kwam de evolutionaire leefstijlgeneeskunde, sprak de logica ervan me enorm aan. Ik ben me er meer in gaan verdiepen en ben zelf dingen uit gaan proberen. Ik was echt verrast door het effect van de verschillende interventies en realiseerde me dat ik er mijn cliënten nog veel beter mee zou kunnen helpen.

Wat zijn jouw opvattingen hierover?

De evolutionaire leefstijlgeneeskunde is erop gericht om het zelfhelend vermogen van het lichaam zoveel mogelijk te ondersteunen door voeding en leefstijl beter aan te passen aan onze genen. Het lichaam is immers in staat om heel veel zelf te genezen. Hoe wonderlijk is het eigenlijk, dat wanneer je in je vingers snijdt, je daar een week later nauwelijks meer iets van ziet? Dat is toch fascinerend?! Helaas is het zo dat we nu in een wereld leven die ons voortdurend verleidt om tegennatuurlijk gedrag te vertonen. Ongezond eten, weinig bewegen, veel tijd achter een scherm doorbrengen, stress, etc. Hierdoor komen er steeds meer welvaartsziekten voor en worden we gemiddeld op steeds jongere leeftijd chronisch ziek. Een herkenbaar voorbeeld is wat we vroeger ‘ouderdomsdiabetes’ noemden, oftewel diabetes type 2. Dat noemen we tegenwoordig niet meer zo, omdat diabetes type 2 nu helaas ook heel veel voorkomt onder jonge mensen en zelfs bij kinderen. Dat komt niet uit de lucht vallen. Maar ook psychische klachten komen steeds meer voor. Naar mijn ervaring speelt onze huidige leefstijl daar een grote rol in.

Neem het microbioom, het geheel van bacteriën in onze darmen. Deze bacteriën staan in direct contact met je hersenen en beïnvloeden je stemming, je concentratievermogen, je stressgevoeligheid, geheugen, etc. Ze maken bijvoorbeeld serotonine aan, maar ook dopamine en (nor)adrenaline. Daarnaast hebben ze een remmende werking op de aanmaak van cortisol, waarmee ze bijdragen aan onze stressbestendigheid. Laat dat nou net iets zijn waar we met zijn allen steeds meer last van hebben. Ons microbioom leeft van alles wat wij erin stoppen. Eet je veel suikers, dan zullen de bacteriën die daar goed op gaan, zich vermeerderen ten koste van andere. Wat je eet, heeft meteen een effect op de samenstelling van je microbioom en daarmee op je hersenen. Maar ook een infectie heeft invloed op de chemische huishouding in je darmen en beïnvloedt zo je brein. Dat is ook de reden dat we ‘depressief’ worden wanneer we griep hebben: opzien tegen de dag, in bed blijven liggen, niet meer kunnen concentreren, prikkels vermijden, somber worden. Iets soortgelijks vindt plaats bij zogenoemde laaggradige ontstekingen. Iets waar veel mensen tegenwoordig, door onze moderne leefstijl, last van hebben.

 

Wat doe jij hiermee in je behandelingen?

Met name de bewustwording en kennisoverdracht vind ik erg belangrijk. De meeste mensen zijn zich bijvoorbeeld totaal niet bewust van het effect van al die bewerkte voeding op hun (mentale) gezondheid. En wat het met je stemming doet als je wat meer gaat bewegen en meer naar buiten gaat of gevarieerder gaat eten. Niet iedereen is eraan toe om zijn hele voedingspatroon op de schop te nemen. Maar ook kleine veranderingen kunnen al grote effecten hebben. Dus wanneer cliënten eraan toe zijn, bekijk ik samen met ze welke stappen ze kunnen zetten en hoe ze dat het beste kunnen aanpakken. Uiteraard help ik ze dan te kiezen voor stappen die voor hen het meeste effect zullen geven. Heel vaak zie je dan dat ze vanzelf enthousiast worden en vervolgstappen gaan zetten.

 

Wat wil je ons medische psychologen meegeven?

Ik zou iedereen vooral willen aanmoedigen om zelf op onderzoek uit te gaan en te ontdekken wat het voor jou eigen (mentale) gezondheid doet wanneer je geleidelijk aan kleine veranderingen doorvoert in je dagelijkse gewoonten. Zo ben ik ooit begonnen met het schrappen van geraffineerde koolhydraten (boord, pasta, rijst, etc) uit mijn voeding, maar je kunt ook een tijdje stoppen met bewerkte voeding, meer water gaan drinken, of wat vaker in het bos gaan wandelen. Wanneer je zelf de positieve effecten hebt ervaren, kun je anderen veel gemakkelijker motiveren. En houd het onderzoek in de gaten, ik verwacht dat er de komende tijd veel meer interessants ontdekt wordt over de relatie tussen de darmen en het brein.

Het belangrijkste is dat je je realiseert dat voeding en leefstijl een enorme impact hebben. Dus vraag ernaar en maak het onderdeel van je behandeling, anders laat je een goudmijn aan invloed liggen!