Interview met Jan-Paul van den Berg, Revalidatiearts bij CIR en Leefstijlarts

Interview met Jan-Paul van den Berg, Revalidatiearts bij CIR en Leefstijlarts

 

Naast revalidatiearts binnen de chronische pijnrevalidatie bij CIR, ben je ook werkzaam binnen de leefstijlgeneeskunde. Kun je wat meer vertellen over je werkzaamheden?
Als revalidatiearts bij CIR werk ik voornamelijk met cliënten die te maken hebben met chronische pijnklachten. In deze rol richt ik me op het verbeteren van hun functioneren door een holistische benadering, waarbij niet alleen de fysieke klachten, maar ook mentale en sociale aspecten worden meegenomen. Ik zou mijn werk omschrijven als het begeleiden van cliënten naar een gezondere balans tussen lichaam en geest.

Daarnaast werk ik binnen de leefstijlgeneeskunde, wat inhoudt dat ik preventieve keuringen uitvoer bij mensen die over het algemeen gezond zijn, maar die willen weten hoe ze gezond kunnen blijven. Dit omvat preventief geneeskundig onderzoek gericht op leefstijl, waarbij zowel de fysieke als mentale gezondheid centraal staat. Mensen vullen vragenlijsten in omtrent distress scores, angst, depressie en vermoeidheid en krijgen lichamelijk onderzoek, zoals hart- en longonderzoek, bloedonderzoek en inspanningstesten. Op basis daarvan adviseer ik hen over ontspanning, mentale hulp en wat ze zelf kunnen doen om hun gezondheid te verbeteren.

 

Wat voor problematiek zie je als revalidatiearts op het gebied van leefstijl?
Binnen mijn werk zie ik dagelijks hoe een ongezonde leefstijl bijdraagt aan lichamelijke klachten. Een gezonde leefstijl heeft invloed op het hele systeem: gezonde voeding, voldoende slaap en regelmaat zijn enorm belangrijk. Helaas zie ik vaak slechte voedingspatronen, roken, overmatig alcoholgebruik, slaaptekort en ook middelengebruik bij cliënten. Veel mensen zijn zich niet bewust van de invloed die deze factoren hebben op hun lichamelijke en psychische gezondheid. Het probleem is vaak een gebrek aan gezondheidsvaardigheden: ik schat dat slechts 10% van de Nederlandse bevolking hier voldoende kennis van heeft.

Om een voorbeeld te geven van de relatie tussen leefstijl en chronische pijn: overgewicht veroorzaakt een overschot aan visceraal vet, wat ontstekingen in het lichaam aanwakkert. Dit kan ertoe leiden  dat iemand meer pijnklachten ervaart. Ook alcohol heeft door zijn toxische werking invloed op het immuunsysteem, waardoor het lichaam chronische ontstekingsreacties kan ontwikkelen. Door een gezonde leefstijl aan te nemen, kan de pijn worden beïnvloed en mogelijk verminderen, zelfs bij chronische pijn die multifactorieel bepaald is.

 

Binnen de psychiatrie en geneeskunde is leefstijl regelmatig nog een ondergeschoven kindje. Hoe komt dat?
In zowel de psychiatrie als de somatische geneeskunde ligt de focus regelmatig op symptoomgerichte behandelingen. Revalidatiegeneeskunde en leefstijlgeneeskunde zijn holistischer en kijken naar het geheel. Ik denk dat leefstijl binnen de psychiatrie een grotere rol kan gaan spelen in het behandelplan, zoals  het toevoegen van psycho-educatie over o.a. beweging, voeding en (overmatig) alcoholgebruik. Uit onderzoek blijkt dat langdurig alcoholgebruik de kans op depressie en angst verhoogt. Bovendien draagt een ongezonde leefstijl over het algemeen bij aan een kortere levensverwachting. Personen met psychische problematiek leven gemiddeld tien jaar korter, mede door ongezonde gewoonten zoals roken, alcohol drinken en slechte voeding. Hier valt nog veel winst te behalen.

 

De nieuwe GGZ-richtlijn benadrukt de rol van psychologen in leefstijlinterventies. Vind jij dat deze rol bij psychologen hoort, of eerder bij fysiotherapeuten of diëtisten?
Ik denk dat psychologen hier een belangrijke rol in hebben, omdat leefstijl direct invloed heeft op het mentale welzijn. Gedragsverandering omtrent een gezondere leefstijl begint bij bewustwording en dat is een terrein waar psychologen noodzakelijk zijn. Het gaat niet alleen om beweging en voeding, maar ook om het bespreekbaar maken en begeleiden van cliënten in hun keuzes.

 

Hoe zie jij de rol van de medisch psycholoog in het ondersteunen van leefstijlverandering bij patiënten in het ziekenhuis?
Leefstijl kreeg tijdens mijn geneeskundestudie nauwelijks aandacht. Het is geen officieel specialisme, maar de laatste tien jaar wordt het steeds belangrijker door de stijgende zorgkosten en de toename van het aantal mensen met overgewicht in de Nederlandse bevolking. Medisch psychologen kunnen een sleutelrol spelen in het bewust maken van patiënten van wat ze zelf kunnen doen om gezonder te leven. Dit kan bijvoorbeeld door advies te geven over slaap, beweging en voeding en/of door te verwijzen naar een Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI).

 

Leefstijl is belangrijk voor patiënten, maar ook voor zorgverleners. Heb je adviezen?
Het is waardevol als zorgverleners het goede voorbeeld geven voor hun patiënten. Voor zorgverleners om een gezonde leefstijl na te streven, zou de werkgever een belangrijke rol kunnen spelen. . Denk aan het aanbieden van sportmogelijkheden binnen de organisatie, gezonde voeding in het bedrijfsrestaurant en het stimuleren van mindfulness. Een idee is om de dag te starten met een korte mindfulness-oefening of om medewerkers tijd te geven voor ontspanning en beweging. Dit draagt niet alleen bij aan hun eigen gezondheid, maar ook aan betere zorg voor patiënten.