Interview van Martje van der Wielen, GZ-psycholoog i.o. tot klinisch psycholoog bij het Elisabeth – TweeSteden ziekenhuis

Interview van Martje van der Wielen, GZ-psycholoog i.o. tot klinisch psycholoog bij het Elisabeth – TweeSteden ziekenhuis. Zij heeft in het voorjaar van 2025 een pilot gedraaid met een online Acceptance and commitment therapy (ACT) groepsbehandeling. Het interview is gedaan door Sophie Senders, GZ-psycholoog i.o. tot klinisch neuropsycholoog. Sophie is collega van Martje en geeft op dit moment de tweede pilotgroep van de online ACT groepsbehandeling.

 

Hoe ben je tot het idee gekomen om een online ACT groep in het leven te roepen?

 “We zijn op het idee gekomen om een online ACT groep te starten omdat we onder de indruk waren van de module Van Klacht Naar Veerkracht in Therapieland. Daarnaast zijn we ons als vakgroep bewust van de kloof tussen grootte van de huidige zorgvraag en ons zorgaanbod. Als we patiënten meer zelf en thuis kunnen laten oefenen, kunnen we als behandelaar meer patiënten helpen in dezelfde tijd. Uiteraard zetten we deze behandelvorm enkel in bij patiënten waarbij dat ook kan.”

 

Kun je meer delen over de inhoud?

 “De online groep bestaat allereerst uit vijf groepssessies in MSTeams van 60 minuten, een keer in de twee weken. In de eerste bijeenkomst wordt informatie verstrekt over de werkwijze, onderling kennis gemaakt en gestart met oefeningen ‘creatieve hopeloosheid.’ Tussen de teamsbijeenkomsten die daarna volgen doorlopen patiënten thuis onderdelen uit de module Van Kracht Naar Veerkracht in Therapieland. Meer specifiek zijn dat na groepssessie 1: Wat is ACT, Worsteling, Ruimte maken, na groepssessie 2: Afstand nemen en Identiteit, na groepssessie 3: Aandacht en Oriënteren, na groepsessie 4: Investeren, Integreren en alle metaforen op een rij. Tijdens de Teams bijeenkomsten delen deelnemers ervaringen uit over de doorlopen onderdelen en is er gelegenheid om vragen te stellen aan de therapeut. Er is tevens ruimte voor verdieping en/of extra oefeningen en metaforen uit het boek Time to ACT. In de laatste bijeenkomst staan de ACTieplannen centraal en wordt samen geëvalueerd. Na de groepsbehandeling vindt ook nog een (digitale) individuele evaluatie plaats bij de psycholoog die patiënt heeft aangemeld. Dit laatste is bij ons een standaard werkwijze na een groepsbehandeling.”

 

Wat zie je als voordelen?

“Ik zie voordelen voor zowel de patiënt als voor de psycholoog. Voor de patiënt is het fijn om in eigen tijd en plaats te kunnen oefenen, bijvoorbeeld als iemand fysieke beperkingen heeft om naar het ziekenhuis te komen, maar ook om de behandeling door te kunnen laten gaan tijdens een vakantie. Sowieso scheelt het de patiënt reistijd en parkeerkosten. En het mooie is dat ze in een online groep nog steeds ervaringen uit kunnen wisselen met mede patiënten. Naast het zelfstandig modules doorlopen bieden de online bijeenkomsten een stok achter de deur om huiswerk te doen. Het ACT programma is inhoudelijk een heel goed evidence based programma.
Ook voor de therapeut zijn er voordelen; minder directe tijd per groep waardoor het een minder grote hap uit je agenda is. Onze face-to-face ACT groep heeft acht wekelijkse bijeenkomsten van twee uur, de online ACT behandeling heeft vijf bijeenkomsten van één uur, één keer in de twee weken. Dat is dus een reductie van 11 uur directe tijd. En nu de patiënt de oefeningen in Therapieland maakt, heb je meer inzicht in hoe het proces van de patiënt gaat.”

 

Hoe ervaren patiënten en jijzelf als therapeut dat de groepsbehandeling online is?

“Patiënten geven in het begin soms aan er tegenop te zien, omdat ze het idee hebben dat online therapie afstandelijker is. De ervaring is dat er tóch ook online een groepsproces ontstaat. Soms is het voor patiënten zelfs makkelijker om zich te uiten: omdat ze in hun veilige thuisomgeving zijn. Voor de therapeut kan het hard werken zijn; informatie verstrekken, het groepsproces in de gaten houden, flexibel kunnen omgaan met technische problemen en in de ACT sessies creatief zijn. Vaardigheden die overigens ook bij een face-to-face groep goed van pas komen.”

 

Waar houd je rekening mee bij de indicatiestelling?

“Naast de indicatiestelling voor de behandelvorm ACT, is het voor deze online groepsbehandeling vooral belangrijk dat de patiënt digitaal vaardig is en zelfstandig uit de voeten kan. Ook is het belangrijk dat de patiënt gemotiveerd is voor deze werkwijze, en begrijpt dat de effectiviteit van de behandeling met name zit in het zelfstandig aan de slag gaan met al het materiaal uit de bijeenkomsten en Therapieland. Dit laatste is natuurlijk niet anders dan bij de face-to-face behandelingen. Verder zijn we nu nog bezig met de pilot, waarbij we mogelijk ook nog meer aandachtspunten tegen gaan komen voor de indicatiestelling.”

 

Heb je tips en (praktische) aandachtspunten voor de online ACT groep?

“Jazeker! Voor de een eerste bijeenkomst is het handig om een collega als back-up vragen. Als een patiënt inlogproblemen heeft, kan deze collega telefonisch contact opnemen met de patiënt en hem of haar de eerste keer even praktisch ondersteunen bij het inlogproces. Dit hoeft overigens niet per sé een psycholoog te zijn. Daarnaast mag je je als therapeut, helemaal passend in het ACT gedachtegoed, creatief en flexibel opstellen. De ene groep heeft behoefte om een specifieke oefening uit te diepen en de andere groep wil misschien extra oefeningen of metaforen. Je kan dit van te voren wel een beetje peilen door in Therapieland het ‘huiswerk’ te bekijken en tijdens de bijeenkomst kan je natuurlijk actief vragen naar de behoefte in de groep. Ook is het helpend om bij de eerste bijeenkomst aan te geven dat je veel metaforen gebruikt en dat iedere deelnemer zelf mag voelen en ervaren welke hem of haar het beste ligt.”

 

Wat wil je je collega’s van de medisch psychologie meegeven?

“Durf te experimenteren met de start van een online groep. Ontwikkel en groei door de ervaringen die je opdoet en reacties die je krijgt. Met als voordeel van ACT: iedere uitdaging die er ligt, kan je metaforisch inzetten. Wij spreken uit ervaring als we zeggen, het is onwijs leuk en leerzaam om  samen met je collega’s innovatief te zijn en het gewoon te dóen.”