Interview met Diederik Smit, internist-endocrinoloog bij Android Health Clinic en Zaans Medisch Centrum
Interview met Diederik Smit, internist-endocrinoloog bij Android Health Clinic en Zaans Medisch Centrum.
Waar komt je interesse in hormonen vandaan?
Ik wilde oorspronkelijk oncoloog worden en ben bij mijn proefschrift gefascineerd geraakt door een wetenschappelijk onderzoek over testosteron en anabolengebruik. Toen heb ik de omslag gemaakt naar endocrinologie. Ik heb nooit spijt gehad van die keuze. Je kan heel veel betekenen voor mensen als het gaat om levenskwaliteit. Ik werk momenteel vooral in de Android Health Clinic. Die hebben we oorspronkelijk opgericht voor mensen die anabole steroïden gebruiken, maar intussen bestaat de grootste groep uit vrouwen met overgangsklachten.
Wat is de overgang eigenlijk?
De overgang is in feite gewoon het einde van het functioneren van de eierstokken. Daardoor valt ook de hormoonproductie weg. Op het moment dat de hormonen gaan sputteren gaat dit vaak gepaard met allerlei klachten. Dat leidt tot een complexe verzameling aan menopauzale symptomen. Het is echt nog een misopvatting dat dit bij de natuur hoort en dat het ongezond is om daar iets aan te doen. Er zijn zoveel klachten die samenhangen met ouder worden die we verhelpen. Een versleten knie vervangen we ook. Intussen zijn we zo ver in de wetenschap dat we weten dat het behandelen van overgangsklachten ten eerste een stuk levenskwaliteit terug geeft en ten tweede ook gezondheidsvoordelen heeft op langere termijn, bijvoorbeeld op botkwaliteit en hart en vaten.
Hoe ziet de medische behandeling bij overgangsklachten eruit?
We doen vooral veel met hormoontherapie waarbij we 3 hormonen kunnen inzetten: Oestrogeen, progesteron en testosteron. Oestrogeen is de basis. Progesteron om het baarmoederslijmvlies te beschermen en/of slaapproblemen en stemmingsklachten te verminderen. Testosteron is helaas nog niet opgenomen in de richtlijnen ondanks toenemende wetenschappelijke evidentie, waardoor er nog geen goede vrouwelijke testosteronproducten te verkrijgen zijn. Een van de grootste misverstanden bij nog veel artsen en zorgverleners is dat hormoontherapie op de lange termijn kwalijker is dan goed. Dit komt voort uit een grote studie uit 2002 van het Women’s Health Initiative (WHI) waaruit naar voren kwam dat de combinatie van oestrogeen plus progestageen risico’s zou verhogen op borstkanker en hart- en vaatziekten. Deze studie is inmiddels grotendeels genuanceerd. Niet alle vrouwen kunnen starten met hormoontherapie, bijvoorbeeld niet als je borstkanker hebt gehad. Ook weten we dat door te laat starten met hormoontherapie er minder gezondheidsvoordeel zal zijn voor de bot- en vaatkwaliteit. Het is belangrijk om steeds individueel te beoordelen of iemand gebaat kan zijn bij hormoontherapie, waarbij gekozen hormonen, timing en de afweging van lange termijn versus korte termijn voordelen belangrijk zijn.
Welke rol is er weggelegd voor medisch psychologen?
Medisch psychologen kunnen vrouwen helpen tijdig te signaleren dat ze in de overgang aan het raken zijn, begin daar al gerust naar te vragen bij vrouwen rond hun veertigste. Klachten van de overgang kunnen lijken op PMS-klachten, dus vraag zeker ook naar de relatie tussen klachten en de cyclus. Denk uiteraard ook diagnostisch mee of de klachten misschien op andere wijzen kunnen worden verklaard, bijvoorbeeld vanuit een angst- of stemmingsstoornis. Tot slot kunnen of willen niet alle vrouwen hormoontherapie krijgen en verdwijnen niet alle klachten door hormoontherapie. Medisch psychologen kunnen dan ondersteunend zijn tijdens de overgang, zowel in acceptatie van als in het omgaan met de klachten.
Heb je een slotboodschap?
Mijn boodschap aan alle vrouwen is: wees op tijd, trek aan de bel en laat het je niet eerst een jaar overspoelen voordat je naar de dokter gaat.