Feuilleton: ‘Hoe zie jij dat?’ – Groei en groeien
Jeanette van Dongen-Melman is klinisch psycholoog-psychotherapeut en wetenschapper.
Groei en groeien
De lente heeft iets gemeen met ons vak: ineens zie je iets nieuws wat je voorheen nog niet zag. Uitkomende knoppen, de eerste krokussen, dagen die ongemerkt langer worden. Groei. In de medische psychologie gebruiken we groei vaak voor een gunstige ontwikkeling. Patiënten groeien. Wij groeien. De wetenschap groeit. Alleen is dat groeien wel wat ingewikkelder te zien dan bij een krokus die besluit dat het tijd is om te gaan bloeien.
Voor mij is weinig zo intrigerend als dat wat ons mens maakt: de menselijke geest. Hoe vang je het persoonlijke? Hoe maak je zichtbaar wat mensen drijft, waarom iemand doet zoals ‘ie’ doet. Toen ik psychologie ging studeren, hoopte ik daar achter te komen. Om vooral te begrijpen wat gebeurt er in een mens als ‘ie’ ziek wordt. Waarom voelt iemand zich dan zoals die zich voelt. En hoe kun je iemand in nood dan écht bijstaan. Te weten waarom jouw werk er toe doet voor jouw patiënt.
Tijdens mijn opleiding tot klinisch psycholoog en psychotherapeut was er volop aandacht om gevoelens zichtbaar te maken door diagnostiek. Maar over het ontstaan, nut en noodzaak van gevoelens, bleef het opvallend stil. Niet uit onwil, maar omdat we het simpelweg nog niet konden ‘zien’. Dat verklaart ook waarom de psychologie zo rijk is aan theorieën. Als je iets niet kunt ‘zien’, moet je het bedenken, een ‘beeld’ vormen. Zelfs in het biopsychosociale model ontbreekt de kern van ons mens-zijn: gevoelens, waar ze vandaan komen en hoe ze ons lichaam en geest sturen.
Gelukkig groeit de wetenschap ook. Met nieuwe neurowetenschappelijke kennis over emoties en moderne onderzoeksmethoden wordt nu zichtbaar wat eerder niet zichtbaar was: waarom jouw werk er toe doet voor jouw patiënt, dankzij het revolutionaire boek over ‘the neuroscience of mental healing’.1 Nobelprijs waardig! Het laat ons zien wat verstoord kan worden in ons brein en hoe we dat kunnen herstellen. Het is een mijlpaal die ons uitnodigt om opnieuw naar de mens – en dus naar ons vak- te kijken. Met een gemeenschappelijke taal die aansluit bij artsen.
Een nieuwe lente, een nieuw begin. Groei heeft een werkwoord: groeien. Het begint bij het planten van een zaadje. Ook in de natuur gaat het niet vanzelf; in ons vak moeten we er ook iets voor doen. Kennis vergaren is groeien. Ik was een andere medisch psycholoog geweest als ik tijdens mijn opleiding al had geweten wat ik nu weet over gevoelens. Door het zaadje van The Only Cure1, krijgen we nieuwe kansen om ons vak te doen groeien. Door onze bestaande expertise gerichter in te zetten bij hoe ons brein werkt .1,2 De vraag is dus simpel: groeien we mee?3 (Graag je reactie op LinkedIn of naar pr@lvmp.nl)
Referenties:
- Solms M. The only cure. Freud and the neuroscience of mental healing. UK: Orion Publishing Group. 2026.
- Panksepp J, Biven L. The archeology of mind. The neuroevolutionary origins of human emotions. New York: WW Norton; 2012.
- Van Dongen-Melman JEWM. Why a doctor needs to be kind. Affective neuroscience explains (2026, in press).