Feuilleton: Hoe zie jij dat? – Wakker liggen
Jeanette van Dongen-Melman is klinisch psycholoog-psychotherapeut en wetenschapper.
Waarvan lig jij wakker?
In deze woelige tijden liggen we allemaal wel eens wakker. Of: we zouden wakker móeten liggen. Want we zijn nogal ruw uit onze winterslaap ontwaakt. We maken ons zorgen over hoe het verder moet met de wereld, onze kinderen en onszelf. En terecht. Want we hebben nogal wat laten liggen… Soms geeft rampspoed een wake-up call. Als ‘ie’ maar lang genoeg duurt én een enorme impact heeft. We moeten het blijkbaar eerst zelf ervaren voor we het gaan begrijpen. Dan sijpelt het door. Dan pas gaan we actie ondernemen en gaan panelen schuiven. Ook al hebben we het van verre zien aankomen.
Al jaren zien we dat de gezondheidszorg steeds verder onder druk komt te staan. Steeds hogere verwachtingen over wat de geneeskunde kan oplossen, steeds meer zorgvraag, oplopende werkdruk, langere wachtlijsten, toenemende tekorten aan menskracht en middelen en toenemende zorgkosten. Niet vreemd. Want we hebben nogal wat laten liggen. In onze verrichtingen-geleide gezondheidszorg wordt immers de nadruk op ‘cure’ gelegd in plaats van op ‘care’. En zolang we worden afgerekend op onze productie, zullen de zorgkosten blijven toenemen. Zo werkt operante conditionering immers: wat je bekrachtigt, neemt toe. Logischerwijs wordt dan gestuurd op snel resultaat; dat noemen we “efficiëntie”. De arts moet de zorg aan patiënten in zoveel mogelijk stukjes knippen, de patiënt behandelen volgens protocollen en het liefst zoveel mogelijk digitaal managen. Zorg zonder ziel.
Gelukkig is het tij aan het keren. In een prachtige column legt de nieuwe voorzitter van de KNMG (Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Geneeskunde) uit waar het om draait in de geneeskunde: de menselijke maat.1 In plaats van een productie-item, wordt de patiënt eerst en vooral gezien als mens. Dat begint bij échte verbinding met de mens die pas op de tweede plaats patiënt is. Omdat de Medische Psychologie en de Geneeskunde nauw samen optrekken, is de vraag waarvan ik wakker lig: lopen we in de Medische Psychologie wel in de pas met de Geneeskunde? Hoe ver zijn we in ons eigen vak om in de waan van alledag de mens achter de patiënt te zien? En nog meer slapeloze nachten krijg ik in hoeverre we ons door de lokroep van protocollen en digitalisering laten meevoeren en uit het oog verliezen waar het ook alweer om gaat in ons vak: verbinding. En wat doen we om artsen te helpen om verbinding te maken met hun patiënten?
Vragen, vragen, vragen. Misschien maak ik me teveel zorgen en zijn we wel verder dan ik denk. Daarom zou ik het fantastisch vinden als je me laat weten hoe jíj de mens blijft zien in jouw werk met patiënten. En je kunt me ook helpen door aan te geven waar jij je zorgen over maakt in ons vak. Want als we voeling blijven houden met elkaar, wordt de kans kleiner dat we het laten liggen (Graag je reactie op Linkedin of naar pr@lvmp.nl).
Referenties:
- Jurriaan Penders. Mens voor mens, stap voor stap. KNMG 6 januari 2025.
https://www.knmg.nl/actueel/columns/column/mens-voor-mens-stap-voor-stap