In gesprek met Maike van Dartel over de inzet van AI binnen de medische psychologie

In gesprek met Maike van Dartel, GZ-psycholoog in het Jeroen Bosch Ziekenhuis, over de inzet van AI binnen de medische psychologie.

AI is een veelbesproken onderwerp binnen de zorg. Hoe gebruik jij AI momenteel in de dagelijkse praktijk?

“De toepassing die wij het meest gebruiken is ambient listening. Tijdens een gesprek wordt een transcript gemaakt, waarna AI automatisch het verslag schrijft. Die controleer je vervolgens zelf voordat deze in het dossier terechtkomt. Dat levert veel administratieve tijdswinst op.” Maike van Dartel vertelt dat deze toepassing inmiddels breed wordt gebruikt binnen het Jeroen Bosch Ziekenhuis en goed is ingebed in de dagelijkse praktijk. Naast ambient listening zet zij AI ook in voor andere werkzaamheden. Zo gebruikt ze AI om psycho-educatie om te zetten naar gemakkelijker taalgebruik, infographics te ontwikkelen, behandeldoelen visueel weer te geven of wetenschappelijke literatuur efficiënter te doorzoeken.

 

Wat levert het gebruik van ambient listening jou concreet op?

Volgens Maike zit de winst niet alleen in het besparen van tijd. “Ik maak tijdens gesprekken nog steeds aantekeningen, maar veel minder dan voorheen. Daardoor kan ik met meer aandacht in het gesprek zijn en dat geeft rust tijdens het consult.”
Vooral bij intakegesprekken merkt zij een duidelijk verschil. Hoewel ze dit niet direct gemeten hebben, schat ze dat het uitwerken van een intakeverslag ongeveer twee keer zo snel gaat. “Je moet de output wel altijd nalopen. Soms legt AI de nadruk op zaken die voor ons minder relevant zijn of worden woorden verkeerd geïnterpreteerd.” Als voorbeeld noemt ze een situatie waarin een ‘huilbaby’ door het systeem werd opgevat als ‘helbaby’.

 

Betekent die tijdswinst ook dat er meer patiënten gezien moeten worden?

“Nee, daar zijn geen afspraken over gemaakt.” Wel merkt Maike dat zij op dagen met veel intakes gemakkelijker extra patiëntcontacten of telefoongesprekken kan inplannen, waar zij normaal gesproken veel tijd kwijt zou zijn aan administratie. Het gebruik van AI creëert volgens haar vooral meer flexibiliteit in de werkdag. “Het voelt niet als iets wat wordt opgelegd. Ik ervaar juist meer ruimte om mijn tijd zelf in te delen.”

 

Binnen de medische psychologie speelt privacy natuurlijk een belangrijke rol. Hoe gaan jullie daarmee om?

Voor ambient listening heeft het ziekenhuis een uitgebreid traject doorlopen waarin juridische, technische en veiligheidsaspecten zijn beoordeeld. De toepassing is geïntegreerd in het EPD en patiënten worden vooraf geïnformeerd over het gebruik ervan.  “We informeren patiënten zowel schriftelijk als tijdens het contact. Als iemand bezwaar heeft, dan zet je het systeem gewoon uit en werk je op de ouderwetse manier.” In de praktijk komt dat nauwelijks voor. “In twee jaar tijd heb ik slechts twee keer meegemaakt dat iemand geen toestemming gaf.”

Voor algemene AI-toepassingen gelden duidelijke regels. Patiëntinformatie mag niet worden ingevoerd, ook niet wanneer persoonsgegevens zijn verwijderd. Volgens Maike ligt daar ook een belangrijke ontwikkelkans voor de toekomst. “Ik zou graag zien dat ziekenhuizen beschikken over een afgeschermde AI-omgeving waarin je veilig met patiëntinformatie kunt werken. Dan worden veel meer toepassingen mogelijk.”

 

Hoe wordt AI binnen jullie afdeling ontvangen?

Zoals op veel plekken loopt het enthousiasme uiteen. Sommige collega’s gebruiken AI veelvuldig, terwijl anderen terughoudender zijn. Volgens Maike had dat in het begin ook te maken met technische problemen. “We waren er relatief vroeg bij. Toen waren er nog kinderziektes, zoals vastlopende programma’s of problemen met opnames.” Nu de techniek betrouwbaarder is geworden, ziet zij dat het gebruik toeneemt. Tegelijkertijd verwacht ze dat persoonlijke voorkeur altijd een rol zal blijven spelen. Niet iedere psycholoog zal dezelfde behoefte hebben aan dit soort technologie.

Binnen haar afdeling werken psychologen in opleiding voorlopig niet standaard met ambient listening. “Je moet eerst zelf de vaardigheid onder de knie hebben voordat je kunt beoordelen of AI het goed doet.” Tegelijkertijd vindt zij het belangrijk dat toekomstige psychologen leren omgaan met deze ontwikkelingen. “AI wordt steeds normaler binnen de zorg. Daarom moeten opleidingen ook aandacht besteden aan hoe je de technologie verantwoord gebruikt en hoe je de output kritisch beoordeelt.”

 

Wat zou je collega’s uit andere ziekenhuizen adviseren die nog weinig ervaring hebben met AI?

Maike adviseert om laagdrempelig te beginnen. “Probeer eens een algemene tekst te herschrijven, maak een infographic of gebruik een gespecialiseerde AI-toepassing om wetenschappelijke literatuur te doorzoeken. Dan ontdek je vanzelf waar de mogelijkheden liggen.”
Wanneer AI een grotere rol gaat spelen in het werk, vindt zij scholing belangrijk. Binnen haar eigen organisatie worden workshops en presentaties aangeboden en daarnaast volgde ze zelf webinars over AI. “Als je AI serieus wilt inzetten, helpt het om meer te weten over bijvoorbeeld betrouwbare toepassingen en het schrijven van goede prompts.”

 

Tot slot: denk je dat AI de psycholoog ooit kan vervangen?

Daar is Maike duidelijk over. “AI kan veel, maar ons werk bestaat uit veel meer dan alleen wat er letterlijk wordt gezegd. We letten op non-verbaal gedrag, op observaties en de therapeutische relatie is van groot belang.” Zij ziet AI momenteel vooral als ondersteuning van het vak. “We zijn psycholoog geworden om met mensen te werken, niet om achter een computer te zitten typen. Als AI ons helpt om meer tijd vrij te maken voor patiëntcontact, dan is dat een positieve ontwikkeling. Maar uiteindelijk blijft het een hulpmiddel. Het is een aanvulling op ons werk, geen vervanging ervan. Gelukkig merk ik dat ondanks AI mijn werk toch nog vooral hetzelfde is gebleven.”