Interview met psycholoog ASZ – slaap- waakcentrum!
Interview met Anneleen van Nieuwenhuijzen
Anneleen van Nieuwenhuijzen is werkzaam als klinisch psycholoog-psychotherapeut in het Albert Schweitzer Ziekenhuis. Binnen het Slaapwaakcentrum is zij behandelaar en lid van het dagelijks bestuur Slaapwaakcentrum.
Wat maakt je enthousiast voor werken in het Slaapwaakcentrum?
“Ik vind het belangrijk om bij te dragen aan een absolute basisbehoefte in ieders leven: slaap. Wanneer mensen niet goed slapen, kan dat grote gevolgen hebben voor hun dagelijks functioneren. Ze kunnen concentratieproblemen ontwikkelen en zich overdag vermoeid voelen. Daarnaast kan een langdurig slechte nachtrust een negatieve invloed hebben op de stemming, mentale weerbaarheid en de gezondheid. Omgekeerd kunnen psychologische klachten, zoals angst en depressie, evenals persoonskenmerken, ook de slaapkwaliteit beïnvloeden.
Er zijn veel factoren die – direct en indirect – de slaap kunnen verstoren. Bij directe factoren kan gedacht worden aan klachten bij medische aandoeningen zoals pijn, ademhalingsproblemen, hypo’s of hypers bij diabetes, urologische klachten die mensen wakker houden. Indirecte factoren zijn bijvoorbeeld gedachten en gedrag die zijn ontstaan door langdurige slaapproblemen, medische aandoeningen of ingrijpende gebeurtenissen. Denk bijvoorbeeld aan een patiënt die ’s nachts een CVA heeft gehad en sindsdien angstig is om te gaan slapen. Dit soort gedachten- en gedragspatronen kunnen slaapproblemen in stand houden. Een psycholoog kan helpen deze patronen te doorbreken.
Binnen het Slaapwaakcentrum hebben we de mogelijkheid om hier vanuit verschillende disciplines tegelijkertijd naar te kijken. Hierdoor kunnen we goed profiteren van elkaars expertise om de puzzel op te lossen en daarmee iemands slaapkwaliteit te verbeteren.”
Welke adviezen wil je medisch psychologen meegeven binnen een slaapbehandeling?
“Allereerst zou ik aanraden om slaap standaard uit te vragen in de anamnese, ook als de verwijzing niet per se slaap betreft. Een slaapbehandeling kan veel vragen van patiënten, omdat ze al zo vermoeid zijn en vaak zijn de instandhoudende patronen al lang bestaand. Dit kan ertoe leiden dat psychologen terughoudend zijn met interventies zoals slaaprestrictie. Toch zijn er effectieve protocollen voor slaap ontwikkeld en kunnen patiënten door middel van slaaprestrictie binnen enkele weken al een verbeterde slaapkwaliteit ervaren. Ik zie ook dat patiënten bij goede uitleg over slaaprestrictie doorgaans prima begrijpen waarom er na een periode van slecht slapen een reset nodig is. Daarbij helpt het om als psycholoog voldoende kennis te hebben over hoe het slaapwaakritme werkt en welke factoren dit beïnvloeden. Daarnaast kan gedacht worden aan goede hulpverlening gericht op slaap vanuit de eerste lijn: de afgelopen jaren is geïnvesteerd in scholing voor de POH-GGZ en zijn er goede slaapoefentherapeuten in Nederland.
Praktische tips en hulpmiddelen voor behandelaren zijn onder andere te vinden op de website van lekker slapen en nu natuurlijk in het LVMP themadossier Slaap.”
Welke rol kan een medisch psycholoog spelen bij de behandeling van slaapproblemen tijdens een ziekenhuisopname?
“De medisch psycholoog speelt een belangrijke rol bij het voorkomen dat slaapproblemen die ontstaan tijdens een opname vervolgens leiden tot chronische slaapproblemen. Dit kan bereikt worden door tijdig uitleg te geven aan ziekenhuispersoneel en patiënten over goede slaaphygiëne en aandacht te hebben voor de lichamelijke en psychologische factoren die de slaapkwaliteit beïnvloeden. Gelukkig wordt er tegenwoordig tijdens de ziekenhuisopname meer aandacht besteed aan overdag actief zijn en het behouden van een dag- en nachtstructuur. Handvatten om de slaap tijdens de opname verder positief te beïnvloeden zijn uiteenlopend van beter leren omgaan met piekeren en ontspanning, tot hoe patiënten zich kunnen afsluiten van een drukke omgeving. De voorkeur heeft om niet meteen slaapmedicatie voor te schrijven, omdat dat het na ontslag uit het ziekenhuis echter moeilijker kan maken om weer een gezond slaapritme op te bouwen. Het Martini Ziekenhuis en Ziekenhuis Gelderse Vallei hebben hier al mooie trainingen, filmpjes en folders voor ontwikkeld, welke op youtube te vinden zijn. In het Themadossier slaap is ook een best practice te vinden over (voorkomen van) insomnie bij klinische opname.”